Povišen krvni pritisak, šećer i holesterol mogu godinama da rastu bez ijednog simptoma. Isto važi za promene na grliću materice ili u dojci u ranoj fazi. Zato se preventivni pregledi ne zakazuju kada nešto zaboli, već upravo onda kada se osećate dobro.
Većina žena zna da treba da ide kod ginekologa. Mnogo manje njih zna šta još treba da uradi, u kom uzrastu i koliko često. U nastavku je spisak pregleda po godinama, kako biste svake godine tačno znali šta je na redu.
| Pregled | Od kada | Koliko često |
| Opšti pregled i pritisak | od 18. godine | jednom godišnje |
| Ginekološki pregled | od početka seksualnog života ili 21. godine | jednom godišnje |
| Papa test | od 21. godine | na 3 godine (uz HPV test na 5) |
| Holesterol | od 20. godine | na 4 do 6 godina, posle 40. češće |
| Šećer u krvi | od 35. godine | na 3 godine |
| Stomatolog | od detinjstva | 1 do 2 puta godišnje |
| Mamografija | između 40. i 50. godine | na 1 do 2 godine |
| Skrining debelog creva | od 50. godine | na 2 godine |
| Gustina kostiju | od 65. godine | prema nalazu |
| Sluh | od 50. godine | jednom godišnje |
Preventivni pregledi koje žene treba da rade svake godine
Neki pregledi ne zavise od uzrasta. Prema smernicama američke Uprave za zdravstvene resurse i usluge, žene bi trebalo da imaju najmanje jednu preventivnu posetu lekaru godišnje, od adolescencije pa kroz ceo život. Ta poseta služi da se svi potrebni pregledi isplaniraju na vreme, a ne da se rade nasumično.
Opšti pregled i krvni pritisak
Kod izabranog lekara proveravaju se pritisak, težina, obim struka i osnovna krvna slika. Zvuči rutinski, ali upravo ovde se najčešće otkrije visok krvni pritisak koji je mesecima prolazio neprimećeno.
Iskoristite ovu posetu i da kažete ako ste umorniji nego inače, loše spavate ili se osećate anksiozno.
Ginekološki pregled i ultrazvuk
Ginekolog bi trebalo da vas vidi jednom godišnje, čak i kada Papa test nije na redu. Pregled obično uključuje ultrazvuk male karlice, razgovor o ciklusu i kontracepciji i pregled dojki.
Ako vam odgovara da ginekološki, dermatološki i internistički pregled obavite na jednom mestu, specijalizovana poliklinika za dermatologiju, ginekologiju i internu medicinu može da vam uštedi nekoliko odlazaka i čekanja.
Stomatolog i oči
Kod stomatologa idite jednom do dva puta godišnje, na pregled i uklanjanje kamenca. Mali karijes rešen na vreme je jedna plomba, a ne zubobolja daleko od kuće usred odmora.
Ako nosite naočare ili sočiva, vid kontrolišite svake godine.
Preventivni pregledi u dvadesetim i tridesetim godinama
Ovo je period kada se postavlja polazna osnova. Rezultati koje sada dobijete kasnije služe za poređenje, pa ih čuvajte na jednom mestu.
Papa test i HPV test
Papa test se radi od 21. godine, a od 21. do 29. godine dovoljan je na svake tri godine ako su nalazi uredni. Od tridesete može da se kombinuje sa HPV testom, pa se interval produžava na pet godina.
U Srbiji nacionalni program skrininga raka grlića materice poziva žene od 25. do 64. godine na pregled svake tri godine.
Holesterol, šećer i krvna slika
Kako navodi MedlinePlus, holesterol bi trebalo prvi put proveriti sa 20 godina i ponavljati ga na četiri do šest godina, češće ako se promene težina ili ishrana. Skrining na dijabetes počinje sa 35 godina kod žena sa viškom kilograma i ponavlja se na tri godine.
Ako planirate trudnoću, ovo je pravi trenutak za kompletne analize, proveru imuniteta na rubeolu i razgovor o folnoj kiselini.
Koža i mladeži
Za pregled kože ne postoji jedinstven raspored. Ipak, ako imate mnogo mladeža, svetlu put ili neko u porodici je imao melanom, dermatoskopski pregled jednom godišnje je razumna odluka. Između pregleda pratite da li neki mladež menja oblik, boju ili veličinu.
Mentalno zdravlje
Anksioznost i iscrpljenost se kod žena često otpisuju kao „takav period“. Lekar može da postavi nekoliko kratkih pitanja koja pomažu da se problem prepozna na vreme.
Uz stručnu podršku, pomažu i navike poput toga da joga i meditacija postanu deo vaše nedelje.
Preventivni pregledi posle 40. godine
Posle četrdesete lista se širi. Hormoni počinju da se menjaju, a rizik od nekih bolesti raste iz godine u godinu.
Mamografija i ultrazvuk dojki
Mamografija se uvodi između 40. i 50. godine i radi se na jednu do dve godine. Kod mlađih žena i gušćeg tkiva dojke lekar često dodaje ultrazvuk. U Srbiji organizovani skrining poziva žene od 50. do 69. godine na mamografiju svake druge godine.
Ako je majka ili sestra imala rak dojke, sa pregledima se kreće ranije, po dogovoru sa lekarom.
Oči, štitna žlezda i pritisak
Oko 40. godine preporučuje se kompletan oftalmološki pregled, uključujući merenje očnog pritiska zbog glaukoma. Pritisak sada merite najmanje jednom godišnje.
Analize hormona štitne žlezde lekar uključuje ako imate simptome poput umora, promene težine ili opadanja kose.
Preventivni pregledi posle 50. godine
U ovom uzrastu dodaju se pregledi koji ranije nisu bili potrebni, a neki od postojećih postaju češći.
Debelo crevo
Skrining raka debelog creva u Srbiji obuhvata osobe od 50. do 74. godine. Radi se test na skriveno krvarenje u stolici svake druge godine, a kolonoskopija sledi ako je nalaz pozitivan. Kod porodične istorije polipa ili raka creva, lekar može da predloži kolonoskopiju ranije.
Kosti i zglobovi
Posle menopauze gustina kostiju brže opada. Osteodenzitometrija se preporučuje svim ženama od 65. godine, a ranije ako postoje faktori rizika, poput preloma u porodici, pušenja ili niske telesne težine.
Ako primetite bol u kolenu pri hodanju ili ukočenost ujutru, recite to na godišnjem pregledu.
Sluh
Portal Bebac objašnjava da posle 50. godine sluh postepeno slabi, pa je audiogram jednom godišnje dobra navika. Gubitak sluha dolazi polako i najčešće ga prvo primete drugi.
Najčešća pitanja o preventivnim pregledima
Rezime
Preventivni pregledi ne traže mnogo vremena. Traže samo da ih zapišete u kalendar kao i svaku drugu obavezu. Uzmite tabelu iz ovog teksta, proverite šta ste propustili i zakažite prvi pregled već ove nedelje. Vaše telo će vam reći kada nešto nije u redu, ali često tek onda kada je to moglo da se otkrije mnogo ranije.